Ogólnie o certyfikatach 

LEED i BREEAM łączy kilka cech wspólnych. Przyznawane są one budynkom, które wyróżnia wysoka jakość oraz nowoczesność zastosowanych materiałów. Nacisk położony jest przede wszystkim na przyjazność środowisku, niską emisję CO2 oraz innych szkodliwych substancji, a także oszczędność wody, ciepła i energii. Uzyskanie przez budynek któregoś z certyfikatów – poza gwarancją obecności w zgodzie z przyrodą – znacznie podnosi jest prestiż i pomaga ściągnąć wynajmujących. Mieszkać lub pracować w ekologicznym budynku chciałby chyba każdy, bo według badań Unii Europejskiej liczba zwolnień lekarskich u osób przebywających w “zielonych biurowcach” spada o 25-55%.

LEED 

Certyfikacja Leadership in Energy and Environmental Desing (w skrócie LEED) została wdrożona w 2000 roku. Promuje przyjazne środowisku projektowanie, wykonanie i eksploatowanie budynków. Powstał w Stanach Zjednoczonych z inicjatywy stowarzyszenia USGBC (U.S. Green Building Council). Dotyczy przede wszystkim budynków użyteczności publicznej i komercyjnych, jak biurowce, stadiony, więzienia, galerie handlowe itd. Dzięki elastyczności certyfikatu mogą też uzyskać budynki mieszkalne lub nawet ich otoczenie.

LEED ocenia wiele aspektów, wśród których są na przykład odpowiednie miejsce budowy (niezagrażające naturalnym ekosystemom), położenie względem komunikacji miejskiej, jakość powietrza wewnątrz budynku, gospodarka wodna i energetyczna czy rodzaj materiałów użytych w konstrukcji. Uzyskanie certyfikatu jest sprawą niełatwą – w Polsce jedynie warszawski biurowiec Zebra Tower sprostał surowym wymaganiom. Do zdobycia w LEED jest 110 punktów, z czego aż 57 przypada na kategorie Energy & Atmosphere oraz Sustainable Sites (miejsce budowy). Liczbą wymaganą do otrzymania certyfikatu najniższego poziomu jest 40.

BREEAM

BRE Environmental Assessment Method to drugi z najpopularniejszych certyfikatów związanych z ekologicznym budownictwem. Został stworzony w 1990 roku w Wielkiej Brytanii i do tej pory przyznano go przeszło 200 tysiącom budynków. BREEAM ma swoje odmiany dla różnych krajów europejskich (UK, Holandia, Norwegia, Szwecja i Hiszpania), istnieje ogólna, międzynarodowa klasyfikacja.

Oceniane czynniki są pogrupowane w kategorie. Każda z nich ma swoją wagę. Zsumowane i przemnożone przez wagi poszczególnych kategorii punkty są sumowane, a wynik podawany w procentach. Pierwszym polskim budynkiem, który uzyskał certyfikat ekologiczny BREEAM jest Trinity Park III, wzniesiony przez Ghelamco.

Mam nadzieję, że udało nam się w prosty i krótki sposób przybliżyć Ci tematykę certyfikatów zrównoważonego budownictwa. W przyszłości na blogu opublikujemy wpisy bardziej szczegółowo opisujące te tematykę, a także przygotujemy zestawienie polskich budynków, które uzyskały certyfikację LEED lub BREEAM.

Jak to działa?

Woda zużywana podczas mycia rąk nie leci prosto do odpływu, ale trafia do zbiornika retencyjnego. Umieszcza się go najczęściej w szafce pod umywalką. Jego pojemność to zwykle około 20 litrów. Zbiornik jest połączony rurką ze spłuczką. Gdy nastąpi spłukanie, system odzysku szarej wody otrzymuje sygnał i jego zawartość jest wpompowywana do pojemnika w toalecie. Stanowi ona 65% pojemności zbiornika. Pozostałe 35% to woda pitna.

Dlaczego taka mieszanka? Jest to konieczne z tego względu, że pompa w systemie wymaga podłączenia do prądu. Gdybyśmy uzależnili spłuczkę jedynie od szarej wody, w przypadku braku dopływu energii nastałyby kłopoty. Stały dopływ wody pitnej niweluje to zagrożenie.

Prawdy i mity

Jak już wcześniej wyjaśniliśmy, niedobór szarej wody nie jest problemem. A co w momencie, gdy ciągle myjemy ręce, a toaleta stoi nieużywana? Jeśli zbiornik napełni się po brzegi, kolejne partie wody są odprowadzane do kanalizacji. Nie ma więc ryzyka, że pojemnik zacznie przeciekać lub woda przestanie odpływać z umywalki.

Kolejny punkt to oczyszczanie szarej wody. Przed wpłynięciem do spłuczki przechodzi ona przez filtr oraz chlorowaną tabletkę. Pozwala to na usunięcie bakterii oraz zatrzymanie niepożądanych elementów, takich jak włosy czy inne rzeczy, które mogłyby spowodować niedrożność rur. Oczywiście woda z odzysku nie jest idealnie tak samo czysta, jak pitna, ale jest wystarczająco higieniczna do spłukiwania toalety.

System zajmuje trochę miejsca, najlepiej więc schować go pod umywalką, znajdującą się na dodatek blisko toalety. Dzięki temu montaż rurki łączącej oba urządzenia jest wygodniejszy. Nie trzeba jej również kamuflować. W gorszej sytuacji znajdują się łazienki, gdzie odległość między toaletą a umywalką jest znaczna. Systemy sięgają wprawdzie na 5-7 metrów, ale zawsze jest to dodatkowy kłopot, który w niektórych toaletach może się niestety okazać trudny do przeskoczenia.

Ile można zaoszczędzić?

Spłuczka ma zwykle pojemność 9-10 litrów, dla łatwiejszych obliczeń przyjmijmy 10l. 65% zbiornika to woda szara, więc na jednym spłukaniu zaoszczędzamy 6 litrów (dla uproszczenia rachunku). Przy obecnej cenie wody i ścieków w Warszawie jest to 6 groszy na pojedynczym spłukaniu.

Oczywiście kwota oszczędności oraz okres zwrotu z inwestycji to czynniki zależne przede wszystkim od częstości spłukiwania toalety. Jeśli użyć ma być 6-8 dziennie, to biorąc pod uwagę spłuczkę o pojemności 10 litrów, przez rok zaoszczędzić można jakieś 150 złotych. To trochę mało.

Jeśli jednak toaleta znajduje się w pełnej klientów restauracji lub innym miejscu publicznym, gdzie spłukiwań jest załóżmy 100 na dobę, wtedy oszczędności rosną niebagatelnie – do około 2000 złotych. Zaoszczędzoną kwotę należy bowiem pomniejszyć o koszta eksploatacyjne, tj. okresowa wymiana filtra i tabletki chlorowej.

Gdzie warto instalować?

System odzysku szarej wody to produkt przeznaczony przede wszystkim dla łazienek w budynkach użyteczności publicznej, gdzie w ciągu doby ma miejsce znaczna ilość spłukiwań. Wtedy oszczędność na wodzie jest spora. Zakup systemu powinni więc rozważyć właściciele hoteli, pubów i restauracji, osoby zarządzające urzędami, biurowcami, dworcami, lotniskami i innymi budynkami podobnego typu. Tam istnieją bowiem duże szanse na realną, sporą oszczędność na wodzie.

Plusy i minusy

Na koniec synteza wpisu – przedstawiamy zalety i wady systemów odzysku szarej wody w pigułce.

(+) plusy

oszczędność około 6 groszy na spłukania
możliwość uzyskania punktów do certyfikacji LEED
ekologiczne rozwiązanie

(-) minusy

potrzebuje podłączenia do prądu
zajmuje trochę miejsca

Zalety systemów odzysku szarej wody, przy odpowiedniej skali używania, wyraźnie przeważają nad wadami. Jeśli więc masz okazję zamontować takie urządzenie w łazience często używanej, powinieneś przeliczyć potencjalne oszczędności i rozważyć zakup.

Prąd w górę – trzeba oszczędzać 

Energia elektryczna to ważny punkt na liście kosztów utrzymania hotelu, szkoły, biurowca czy restauracji. W świetle nadciągającej perspektywy znacznego wzrostu cen prądu, implementowanie rozwiązań pozwalających na nim zaoszczędzić powinno być jednym z priorytetów dla osób zarządzających budynkami użyteczności publicznej.

Na potrzeby tego artykułu dokonaliśmy przykładowych obliczeń, pozwalających zobrazować skalę wydatków na eksploatację suszarek w toaletach publicznych. Zakładamy, że obiekt jest otwarty 5 dni w tygodniu przez 10 godzin na dobę, co skutkuje 30 użyciami suszarki na godzinę. W skali rocznej daje nam to 2600 godzin, co przy obecnej cenie 0,39 zł za KWh przekłada się na około 840 złotych rocznie. Mowa tutaj o pojedyncznej suszarce o mocy znamionowej 2200W.

Jeśli w budynku działa pięć suszarek, w ciągu roku koszt ich eksploatacji to ponad 4000 złotych. To zauważalna kwota. Istnieją na szczęście sposoby na jej redukcję. Wymagające nakładów, ale w dłuższej perspektywie warte rozważenia.

Energooszczędna suszarka 

Suszarka tego typu pozwala na oszczędności. Przy identycznych założeniach, co powyżej, roczny koszt eksploatacji urządzenia to 402 złote. Pozwala na to mniejsza moc znamionowa (1760W zamiast 2200W), a także sposób działania. Ręce są osuszane strumieniem zimnego powietrza, więc energia nie jest zużywana na jego podgrzewanie. Architektura suszarki powoduje, że trzeba włożyć ręce między jej ściany, aby je osuszyć, dzięki czemu powietrze nie ucieka na zewnątrz i nie jest marnowane, a dłonie schną szybciej. Podsumowując – krótszy czas suszenia i mniejsza moc = oszczędność energii.

Jak to zwykle bywa z inwestycjami, najpierw trzeba ponieść nakłady, aby później uzyskać z nich zyski. Energooszczędna suszarka to trzykrotnie wyższy koszt początkowy niż w przypadku tradycyjnej wersji wysokiej jakości, co może się okazać dla niektórych pewną barierą. Koszta eksploatacji są natomiast mniejsze o połowę, co oznacza, że różnica cenowa zostaje zniwelowana po około 5 latach używania. Następnie co roku taka suszarka pozwala zaoszczędzić ok. 430 złotych na energii (a nawet więcej, jeśli cena jednostkowa za KWh pójdzie w górę).

Gdzie warto instalować?

Przede wszystkim w budynkach, gdzie przewidywane jest częste korzystanie z toalet – im więcej użyć dziennie, tym bardziej warto zainwestować w energooszczędne suszarki. Dla toalet, w których jedna suszarka jest używana 5-10 razy dziennie, okres zwrotu z inwestycji oddala się w perspektywie czasowej na tyle, że lepiej jest nabyć zwykłą suszarkę za kilkaset złotych.

Plusy i minusy

Pora na podsumowanie wad i zalet opisywanego w tym wpisie rozwiązania.

(+) plusy

oszczędność energii = pieniędzy
szybsze suszenie rąk
opłacalne przy częstym używaniu

(-) minusy

duże nakłady początkowe
nieopłacalne przy rzadkim korzystaniu

Trochę historii 

Pierwsze zastosowanie bezwodnych pisuarów na szerszą skalę miało miejsce w Wiedniu w… XIX wieku. Wilhelm Beetz zauważył, że ludności doskwiera brak publicznych toalet. Woda również była towarem deficytowym, dlatego w istniejących szaletach unikano spłukiwania, co owocowało nieznośnym zapachem i brakiem higieny. Beetz opracował mieszankę olei roślinnych, którą nazwał Urinol. Pozwalała ona na zatrzymywanie nieprzyjemnego zapachu bez konieczności spłukiwania. Jak widać, bezwodne pisuary mają już swoje lata. Całą historię Beetza znaleźć można pod tym adresem (niestety w języku niemieckim).

Działanie bez wody – jak to możliwe? 

Bezwodny pisuar znany dzisiaj nie zużywa ani kropli wody. To wszystko dzięki zamontowaniu wymiennego wkładu, wypełnionego specjalną substancją biodegradowalną, która przepuszcza mocz do odpływu, ale z drugiej strony blokuje wydzielanie się nieprzyjemnych zapachów na zewnątrz. Rozwiązanie niemal identyczne, jak w wiedeńskich toaletach Beetza.

Eksploatacja sprowadza się do wymiany wkładu, średnio następuje to co 4-6 miesięcy (w zależności od częstotliwości użytkowania). Cena wkładu to 89 złotych, co jest kwotą wyraźnie niższą, niż ta zaoszczędzona na wodzie. Szczegółowe wyliczenia przybliżymy w kolejnych wpisach.

Oszczędność i ekologia

Brak zużycia wody przez opisywane urządzenia wpływa nie tylko na oszczędności dotyczące wody i ścieków. Niektóre bezwodne pisuary pozwalają uzyskać dodatkowe punkty do certyfikacji LEED i BREEAM. Nie chodzi tutaj nawet o bycie zagorzałym ekologiem i utożsamianie się z osobami fanatycznie walczącymi o zagrożone gatunki, ale o czystą ekonomiczną opłacalność. Nie dość, że zaoszczędza się w budynku pieniądze, to jednocześnie podnosi jego standard i prestiż. Wyżej wymienione certyfikacje również będą w niedalekiej przyszłości tematem naszych blogowych rozważań.

Gdzie można spotkać bezwodne pisuary? 

To innowacyjne i ekologiczne rozwiązanie doczekało się kilku sporych realizacji. Bezwodne pisuary zostały użyte jako wyposażenie publicznych toalet w takich miejscach, jak na przykład:

• Staples Center (Los Angeles)
• stadion Camp Nou (Barcelona)
• Beijing International Airport (Pekin)
• stadion w Bazylei (Szwajcaria)
• Bank of America (USA)

Zawitały również do Polski:

• Biura DPD (Warszawa, Kraków)
• Fabryka Toyoty (Wałbrzych)
• Politechnika Łódzka
• Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny
• wybrane restauracje McDonald’s

Era bezwodnych pisuarów?

Coraz więcej podmiotów decyduje się na zainstalowanie bezwodnych pisuarów w budynkach użyteczności publicznej. Przemawiają za nimi higieniczność, oszczędność i ekologiczność. Jeśli chcesz zobaczyć, jak się prezentują, zapoznaj się z poniższymi materiałami video.

wprowadzenie do bezwodnych pisuarów:

oszczędzanie wody dzięki bezwodnym pisuarom:

Czym jest perlator?

Perlator montuje się w bateriach umywalkowych oraz w słuchawkach prysznicowych. Można zakupić baterię lub natrysk z wbudowaną nasadką lub nabyć ją osobno i wmontować do posiadanej armatury. Perlator napowietrza strumień wody. Dzięki temu przy mniejszym zużyciu efekt jest podobny – nie odczuwa się żadnej różnicy podczas mycia rąk, prysznica czy zmywania. Natomiast napełnienie czajnika lub garnka wodą zajmuje więcej czasu i tutaj na oszczędności naturalnie nie można liczyć.

Ile można zaoszczędzić dzięki perlatorowi?

Producenci twierdzą, że 15-60% wody. Górną granicę należy traktować z przymrużeniem oka – taki wynik jest w zasadzie nieosiągalny. Do wyliczeń na potrzeby tego artykułu przyjąłem współczynnik oszczędności na dosyć realnym poziomie 25%.

Weźmy pod uwagę następujący schemat zużycia wody z kranu w gospodarstwie domowym przez jedną osobę na przestrzeni jednego dnia.

• mycie rąk – 8x dziennie po pół minuty
• mycie naczyń – 1x dziennie 5 minut (zakładamy, że zmywa się w napełnionym zbiorniku, a przez 5 minut opłukuje naczynia)
• prysznic – 2x dziennie 15 minut
• mycie zębów – 2x dziennie przez 2 minuty

Zakładamy, że na minutę z urządzeń wydobywają się następujące ilości wody:

• bateria umywalkowa – 10 litrów / min
• bateria zlewozmywakowa – 12 litrów / min
• słuchawka prysznicowa – 16 litrów / min

Perlator obniża zużycie wody o 25%

• bateria umywalkowa – 7,5 litrów / min
• bateria zlewozmywakowa – 9 litrów / min
• słuchawka prysznicowa – 12 litrów / min

Liczymy: 

8*0,5*10 + 1*5*12 + 2*10*16 + 2*2*10 = 40 + 60 + 320 + 40 = 460 litrów – tyle wody dziennie zużyje jedna osoba korzystając z tradycyjnych rozwiązań

8*0,5*7,5 + 1*5*9 + 2*10*12 + 2*2*7,5 = 30 + 45 + 240 + 30 = 345 litrów – zużycie dzienne z zastosowaniem perlatorów

460 – 345 = 115 litrów - dzienna oszczędność na jednej osobie

Zakładając, że w gospodarstwie domowym mieszkają 3 osoby, wodooszczędne perlatory pozwalają zaoszczędzić:

• dziennie – 345 litrów = 3,19 zł
• miesięcznie – 10 350 litrów = 95, 73 zł
• rocznie – 125 925 litrów = 1164, 80 zł

Do obliczeń użyłem ceny wody w Warszawie (9,25 zł za m^3). Wykaz cen dla innych miast znajdziesz tutaj. Koszt perlatora niezłej jakości to około 16 złotych, więc inwestycja powinna się zwrócić po około dwóch tygodniach.

Słowem podsumowania

Aby lepiej zobrazować oszczędności na wodzie, posłużmy się przykładem i zamieńmy kwoty na namacalne rzeczy. Perlator daje Ci darmowe piwo dziennie, cztery wyjścia do kina w miesiącu lub niezły nowy telefon co rok. Oczywiście wszystko przy założeniach z tego wpisu, które dla każdego będą różne, podobnie jak zaoszczędzone kwoty. Perlator to dobry początek w drodze do zbudowania oszczędnej i ekologicznej łazienki.